Co sądzisz o stronie? :)

Choroby mózgu


W tym dziale znajdziesz informacje dotyczące:

  1. Urazu mózgu
  2. Udaru mózgu
  3. Choroby Alzheimera
  4. Choroby Parkinsona
  5. Choroby Huntingtona
  6. Padaczki
  7. Stwardnienia rozsianego
  8. Depresji
  9. Schizofrenii

URAZ MÓZGU

Powodem śmierci niemal dwóch trzecich wszystkich osób, które umierają przed ukończeniem 35 roku życia, są urazy głowy. W niektórych przypadkach kość czaszki uległa złamaniu i przestaje spełniać swoje funkcje ochronne wobec mózgu, jednak najczęściej uszkodzenie miękkiej tkanki mózgowej jest spowodowane po prostu wielką siłą uderzenia- podczas gdy czaszka pozostaje nienaruszona.

Pęknięcie czaszki nie zawsze jest poważnym urazem. Zwykle goi się ono samoczynnie, nie wymaga leczenia i nie pozostawia długotrwałych negatywnych skutków. Jak już wspomniano, częściej problemem bywają uszkodzenia tkanki mózgowej znajdującej się pod czaszką. Uszkodzenia takie są wywołane przez dwie podstawowe przyczyny. Pierwszą jest gwałtowne hamowanie, kiedy poruszająca się z dużym przyspieszeniem głowa gwałtownie się zatrzymuje- przykładowo zdarza się to przy uderzeniu głową w szybę samochodową podczas kolizji drogowej czy w chodnik podczas upadku. Drugi przypadek to działanie gwałtownego przyspieszenia na głowę, na przykład przy uderzeniu tępym narzędziem.

W każdym z opisanych przypadków rezultat jest taki, że tkanka mózgowa ulega gwałtownemu wstrząsowi i w efekcie dochodzi do jednego z dwóch najbardziej typowych urazów głowy. Pierwszy z nich jest umiejscowiony bezpośrednio pod tym punktem czaszki, gdzie miało miejsce zderzenie głowy z twardym przedmiotem. Drugi najpowszechniej występujący uraz tej części ciała występuje po przeciwnej stronie głowy, gdy mózg zderzył się z czaszką albo został od niej gwałtownie oderwany przez siłę uderzenia. Najpoważniejszym problemem w obu przypadkach jest możliwość uszkodzenia naczyń krwionośnych. Jeśli doszło do tego, następuje krwotok do tkanki mózgowej. Uszkodzenie naczyń w innym narządzie spowodowałoby krwotok, a oprócz tego obrzęk i zasinienie. Jednakże mózg jest szczelnie zamknięty w czaszce, gdzie nie ma miejsca na obrzęk. W rezultacie na powiększającą się tkankę zaczyna działać ciśnienie i ulega ona zniszczeniu, a jeżeli tkanka mózgowa zostanie zniszczona, regeneracja nie jest możliwa.

Każdy, kto wykonuje czynności, podczas których może dojść do urazów głowy, powinien koniecznie pamiętać o założeniu kasku lub hełmu ochronnego.

UDAR MÓZGU

Udar mózgu jest nagłym ogniskowe lub uogólnionym zaburzeniem czynności mózgu utrzymującym się powyżej 24 godzin lub prowadzącym do śmierci, wywołanym jedynie przez przyczyny naczyniowe.

Udar niedokrwienny mózgu spowodowany jest gwałtownym zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu. Może być wynikiem niedrożności tętnicy zaopatrującej lub niewystarczającym przepływem krwi przez dany obszar mózgu. Do udaru niedokrwiennego może także doprowadzić gwałtowny ogólny spadek przepływu krwi przez naczynia (przy spadku ciśnienia krwi lub nasilonych zaburzeniach rytmu serca), który w połączeniu ze zwężeniem tętnic mózgowych powoduje niedostateczne zaopatrzenie mózgu w tym rejonie.

Udar krwotoczny mózgu, czyli krwotok mózgowy to udar spowodowany przedostaniem się krwi poza naczynie mózgowe. W konsekwencji doprowadza do niszczenia tkanki przez wynaczynioną krew. Najczęściej dochodzi do niego wskutek pęknięcia drobnych tętnic mózgowych w przebiegu nadciśnienia tętniczego. Inną przyczyną mogą być nieprawidłowości naczyń (tak zwane malformacje naczyniowe, naczyniaki).

Krwotok podpajęczynówkowy (podpajęczy) jest krwotokiem do przestrzeni płynowych otaczających mózg. Najczęściej jest spowodowany pęknięciem tętniaka, czyli nieprawidłowego poszerzenia dużych tętnic przebiegających na podstawie i powierzchni mózgu. W zależności od umiejscowienia tętniaka może z nim współistnieć krwotok mózgowy.

Najczęstszymi objawami udaru mózgu jest nagłe wystąpienie:

  • niedowładu lub porażenia mięśni twarzy, ręki i/lub nogi (najczęściej po jednej stronie ciała)
  • "znieczulenia" twarzy, ręki i/lub nogi (najczęściej po jednej stronie ciała)
  • zaburzeń mowy, z trudnościami w zrozumieniu słów oraz w wypowiadaniu się
  • zaburzeń widzenia w jednym lub obu oczach
  • zaburzeń chodzenia z utratą równowagi i zawrotami głowy
  • silnego bólu głowy bez znanej przyczyny

Objawy udaru zależą od umiejscowienia uszkodzenia w mózgu oraz od jego rozległości. Dlatego u poszczególnych osób objawy mogą się różnić. Udar mózgu często jest niebolesny.

CHOROBA ALZHEIMERA

Alzheimer to powolny, stopniowy zanik tkanki mózgowej, spowodowany odkładaniem się w mózgu substancji białkowej zwanej amyloidem. Amyloid uniemożliwia pracę komórek nerwowych poprzez utrudnianie ich komunikacji między sobą. Niemożność komunikacji komórek sprawia, iż nie są one w stanie spełniać swoich funkcji. Prawdopodobnie inną przyczyną może być też toksyczność amyloidu w efekcie powodująca śmierć komórek nerwowych. Inna teoria dotyczy wiązek włókien neurofibryllarnych, które w zdrowym mózgu są proste i biegną równolegle, zaś u osób z Alzheimerem ulegają poplątaniu. Prawdopodobnie przyczyną choroby może być właśnie splątanie owych włókien wewnątrz komórek co może powodować uszkodzenie neuronu.

Naukowcy mają pewność, że choroba Alzheimera pociąga za sobą uszkodzenie bądź śmierć komórek nerwowych, ale przyczyna tego w dalszym ciągu nie jest znana. Udało się jednak wyodrębnić pewne czynniki podwyższające ryzyko wystąpienia Alzheimera. Czynniki ryzyka:

  • starzenie się
  • historia rodziny i genetyka
  • mniejszy rozmiar mózgu
  • niski poziom edukacyjny
  • niska klasa społeczna
  • wolny rozwój w wieku dziecięcym
  • zmniejszona aktywność fizyczna i psychiczna wieku starczym
  • obrażenia głowy
  • hipercholesterolemia
  • nadciśnienie
  • choroby wieńcowe serca
  • palenie
  • otyłość
  • cukrzyca

Istnieje 10 głównych znaków ostrzegawczych Alzheimera: utrata pamięci, problemy z wykonywaniem czynności życia codziennego, problemy z językiem, dezorientacja w czasie i miejscu, nikła lub zmniejszona ocena sytuacji, problemy z abstrakcyjnym myśleniem, umieszczanie różnych rzeczy na niewłaściwych miejscach, zmiany nastroju lub zachowania, zmiany w osobowości, utrata inicjatywy.

Obecnie nie istnieje żadne lekarstwo na Alzheimera. Istnieją jednak leki, które mogą pomóc w łagodzeniu kognitywnych lub behawioralnych symptomów choroby. Lekarze cały czas pracują nad środkami umożliwiającymi poprawę jakości życia osób dotkniętych ową chorobą.

CHOROBA PARKINSONA

Parkinson jest chorobą ośrodkowego układu nerwowego. Choroba ta częściej dosięga mężczyzn, niż kobiety, a średni wiek chorych na Parkinsona to 58 lat, ale zdarzają się też przypadki zachorowań nawet przed 40 rokiem życia.

Przyczyną choroby Parkinsona jest obumieranie komórek nerwowych znajdujących się w istocie czarnej i wytwarzających dopaminę, w wyniku czego zostaje uszkodzony lub nawet całkowicie przerwany system wewnątrzmózgowych połączeń komunikacyjnych. Dopamina to chemiczny neuroprzekaźnik odpowiedzialny za koordynację pracy mięśni i możliwość ruchu. Ponieważ mózg ma duże właściwości kompensacyjne, objawy Parkinsona pojawiają się dopiero gdy obumrze około 80 proc. komórek wytwarzających dopaminę. Czynniki ryzyka:

  • wiek
  • dziedziczność
  • płeć
  • działanie pestycydów i środków chwastobójczych
  • estrogen

Objawy Parkinsona pojawiają się stopniowo w ciągu kilku lat. Czasami pierwsze symptomy choroby wiązane są przez osoby starsze ze zmianami reumatycznymi lub po prostu z procesem starzenia się. Początkowo zauważalne jest spowolnienie ruchowe lub nawet kłopoty z poruszaniem się. Późniejsze stadia choroby to kłopoty z utrzymaniem równowagi lub nawet zaburzenia mowy przejawiające się lekkim mamrotaniem powodującym trudności w zrozumieniu co dana, chora osoba mówi. Częstym objawem jest też drżenie palców u rąk. Ponadto chory na Parkinsona może mieć coraz mniej energii, miewać kłopoty z zasypianiem lub czuć się ogólnie osłabiony.

Choroba Parkinsona nie wymaga leczenia szpitalnego. Najczęstszą formą terapii jest leczenie lekami, zalecane są również zabiegi fizykoterapeutyczne, masaże i kąpiele. Celem leczenia jest przede wszystkim poprawienie jakości życia chorego poprzez zmniejszenie rozwoju przypadłości.

CHOROBA HUNTINGTONA

Choroba Huntingtona jest dziedziczną chorobą mózgu. Powoduje ona obumieranie komórek (neuronów) w niektórych częściach mózgu: jądrze ogoniastym i skorupie oraz w miarę rozwoju choroby w korze mózgowej. Jądro ogoniaste i skorupa powiązane są z wieloma innymi rejonami mózgu i pomagają w kontrolowaniu ruchów ciała, emocji, myślenia oraz w postrzeganiu świata.

Choroba Huntingtona jest genetycznie uwarunkowana, spowodowana obecnością "wadliwego" (zmutowanego) genu na chromosomie 4. Gen choroby jest dominujący, co oznacza, że dzieci chorego rodzica (każde) mają 50% ryzyko odziedziczenia tej choroby i określa się je jako "osoby z ryzykiem zachorowania". Ryzyko odziedziczenia choroby jest takie samo dla mężczyzn i kobiet. Choroba Huntingtona występuje u przedstawicieli wszystkich ras, ale najczęściej spotykana jest u osób pochodzenia europejskiego.

W chorobie Huntingtona opisuje się trzy główne typy objawów: objawy fizykalne, takie jak ruchy mimowolne i nieporadność ruchowa , objawy emocjonalne, jak depresja, drażliwość oraz skłonność do natręctw, zaburzenia poznawcze, takie jak utrata zdolności zapamiętywania, niemożność skupienia uwagi oraz trudności w podejmowaniu decyzji.

W tej chwili nie ma sposobów leczenia, które opóźniłyby lub zahamowały rozwój choroby. Dostępne są jedynie leki, które umożliwiają złagodzenie niektórych objawów choroby, takich jak depresja, stany lękowe czy ruchy mimowolne. Jednakże ze względu na działania uboczne środki te nie mogą być podawane wszystkim pacjentom z chorobą Huntingtona.

PADACZKA

Padaczka nie jest odrębną jednostką chorobową. Określa się tak zespół objawów towarzyszących wielu schorzeniom ośrodkowego układu nerwowego.

Objawy te są spowodowane nadmiernymi wyładowaniami neuronów i nieprawidłowym rozprzestrzenianiem się pobudzenia w mózgu. Charakterystyczne są tu napady padaczkowe, którym towarzyszą objawy somatyczne, wegetatywne i psychiczne. Napady te powtarzają się z różną częstością i można je potwierdzić na podstawie zapisu elektroencefalograficznego (EEG). Padaczkę objawową mogą wywołać:

  • uszkodzenia mózgu w okresie życia płodowego powstałe w wyniku infekcji wewnątrzłonowych matki, wad układu nerwowego, przewlekłych chorób matki w okresie ciąży, a także przyjmowania szkodliwych substancji o typie narkotyków, palenia papierosów, również w związku z przewlekłym alkoholizmem, naświetlaniami promieniami rentgenowskimi czy krwawieniami z dróg rodnych;
  • uszkodzenia mózgu w czasie nieprawidłowo przebiegającego porodu oraz występujące już po urodzeniu się dziecka, a także u osób dorosłych, np. w wyniku zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, urazów czaszki, krwiaka lub guza mózgu itp.;
  • choroby uwarunkowane genetycznie, np. fakomatozy (dysplazje ektomezodermalne), genetycznie uwarunkowane zaburzenia metaboliczne, a także formy padaczki uwarunkowanej genetycznie, np. młodzieńcza padaczka miokloniczna, łagodna padaczka rolandyczna, zespół sprzężony z chromosomem X (tzw. zespół kruchego X), dziecięce i młodzieńcze napady nieświadomości.
Natomiast w przypadku tzw. padaczki skrytopochodnej (tzw. samoistnej) przy obecnym stanie wiedzy i diagnostyce nie można ustalić przyczyn choroby.

Napady padaczkowe mają różne formy. Podczas dużych (grand mal) uogólnionych napadów toniczno-klonicznych chory nagle traci przytomność, upada, następuje gwałtowne, toniczne napięcie mięśni całego ciała, podczas którego często obserwuje się odgięcie głowy do tyłu i wyprężenie kończyn. W tym czasie ustaje oddychanie, co powoduje narastanie sinicy. Po kilku, kilkunastu sekundach ciałem wstrząsają silne uogólnione drgawki kończyn i głowy. Chory może wtedy przygryźć język, a także bezwiednie oddać mocz. Powoli zaczyna oddychać, ale jeszcze przez jakiś czas jest nieprzytomny, a po ustaniu napadu senny i rozkojarzony. U niektórych osób występują tzw. małe napady (petit mal) mające formę krótkich napadów nieświadomości (absences) i drgawek ogniskowych typu ruchowego, czuciowego i psychoruchowego. Chory na chwilę przerywa wykonywaną czynność, na moment wyłącza się, nie nawiązuje kontaktu z otoczeniem. Nie ma drgawek ani upadku ciała. Po ustaniu napadu powraca do swojego zajęcia i często nie zdaje sobie sprawy z chwilowego zaniku świadomości. Niekiedy mamy do czynienia z napadami mioklonicznymi, podczas których następują szybkie skurcze mięśni w różnych grupach mięśniowych. Chory może wówczas tracić przytomność (ale nie zawsze). Z kolei w tzw. napadach akinetycznych razem z utratą przytomności ma miejsce nagłe zwiotczenie mięśni oraz upadek ciała. Napady padaczkowe (często mieszane) mogą mieć jeszcze inne warianty kliniczne, zwłaszcza w padaczce wieku dziecięcego (np. w zespole Westa, zespole Lennoxa-Gastaut, zespole Doose i innych).

Leczenie ma głównie na celu zahamowanie występowania napadów padaczkowych. Należy tu przypomnieć, że powtarzające się napady mogą stanowić przyczynę dalszego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego i doprowadzić do urazów czaszki, zespołu niedotlenienia i innych zaburzeń metabolicznych w czasie trwania napadu itp.). Zapobieganie występowaniu napadów padaczkowych można osiągnąć przy zastosowaniu jednego lub kilku leków w możliwie najniższych skutecznych dawkach i możliwie najmniejszych towarzyszących im działaniach niepożądanych (np. toksycznych).

STWARDNIENIE ROZSIANE

Stwardnienie rozsiane to choroba dotykająca osoby młode, między 20-tym, 40- tym rokiem życia. Najwięcej zachorowań odnotowuje się wśród trzydziestolatków. SM może przybierać formę łagodną lub złośliwą.

Badania nad rozpoznaniem etiologii choroby nadal trwają. W chwili obecnej wiadomo, iż SM ma podłoże immunologiczne, co oznacza, iż dużą rolę w powstawaniu patologicznych zmian w układzie nerwowym odgrywają wirusy. Wtargnięcie wirusów zmusza organizm do obrony, reakcja organizmu skierowana jest przeciwko antygenom mieliny odrywającej ważną role w funkcjonowaniu komórek nerwowych. Za najniebezpieczniejsze uchodzą wirusy latentne, czyli takie, których wtargnięcie do organizmu nie daje widocznych objawów. Do najczęstszych objawów SM zalicza się: zaburzenia czucia kończyn, twarzy, a nawet tułowia, kłopoty z poruszaniem się, niesprawność kończyn górnych, zaburzenia motoryki jelitowej, drżenie kończyn, zaburzenia połykania, pogorszenie się wzroku, spastyczność mięśni kończyn górnych i dolnych, przykurcze, bóle głowy, zaburzenia równowagi, częsta jest też niestabilność emocjonalna Czynniki ryzyka:

  • czynniki środowiskowe - SM częściej występuje w klimacie chłodnym i umiarkowanym
  • predyspozycje genetyczne (SM nie jest chorobą dziedziczną, ale dziedziczona jest skłonność do zachorowania. 15% pacjentów ma w rodzinie osobę chorą na SM.)

W leczeniu SM można wyróżnić trzy etapy: łagodzenie dolegliwości związanych ze świeżym rzutem choroby, leczenie objawowe oraz modyfikujące chorobę.

DEPRESJA

Choroba ta dotyka ludzi w różnym wieku, jednak w przypadku osób starszych bywa często lekceważona, traktowana jako jeden z objawów starzenia. Takie myślenie jest jednak błędne, gdyż wbrew powszechnej opinii depresję seniorów można i trzeba leczyć. W najbardziej potocznym znaczeniu depresja to stan ogólnego przygnębienia, zmęczenia. Depresja rozumiana jako choroba jest jednak dolegliwością bardzo złożoną. Nie sposób jednoznacznie opisać mechanizm jej rozwoju oraz przebieg.

Biorąc pod uwagę niejednorodność choroby trudno jednoznacznie określić jej przyczynę, nawet wśród naukowców nie ma zgodności w tej kwestii. Pewna grupa popiera tezę, iż chorobę wywołać może jeden czynnik np. stres (depresja psychogenna), uwarunkowania genetyczne, uwarunkowania biologiczne (depresja endogenna). Zdecydowanie lepiej udokumentowana jest teoria, według której na depresję skład się wiele połączonych ze sobą czynników. W przypadku depresji osób starszych jedną z przyczyn choroby może być pogorszenie się funkcjonowania mózgu, lub śmierć bliskich osób. Wśród czynników sprzyjających rozwojowi depresji wymienia się:

  • trudne wydarzenia życiowe
  • przykre doświadczenia w dzieciństwie
  • predyspozycje genetyczne
  • osobowość charakteryzującą się nadwrażliwością, nieumiejętnością funkcjonowania w grupie, nadmierną potrzebą akceptacji ze strony otoczenia.
Objawy:
  • długotrwałe przygnębienie
  • apatia
  • wycofanie się z kontaktów towarzyskich
  • spowolnienie ruchowe
  • zaburzenia łaknienia
  • problemy ze snem
  • uczucie niepokoju
  • drażliwość

Depresja wieku starczego powinna być leczona przez psychiatrę, terapia farmakologiczna nie wystarczy. Terapia może zmierzać do zmiany w myśleniu i postrzeganiu świata - terapia poznawcza, lub do naprawy kontaktów z otoczeniem - terapia interpersonalna. W leczeniu depresji ważne jest zlikwidowanie jej przyczyn, a nie objawów zewnętrznych toteż nie należy ograniczać się do stosowania środków nasennych, czy uspokajających, lecz zgłosić się do lekarza.

SCHIZOFRENIA

Schizofrenia jest chorobą wielosystemową, obecnie naukowcy nie potrafią wskazać w przebiegu choroby ani jednej cechy, która byłaby identyczna u wszystkich pacjentów. 60 – 70% zachorowań ma miejsce we wczesnej dorosłości, po 30-tym roku życia, objawy jednak mogą rozwijać się latami. Przebieg choroby w dużej mierze zależy od rodzaju podjętego leczenia, współpracy chorego i stosunku do niego jego otoczenia i rodziny.

Przyczyny schizofrenii nie są do końca znane, wskazuje się jednak na dwie główne grupy powodów pojawienia się choroby: biologiczne i psychospołeczne.

Wśród symptomów wyróżnia się objawy pozytywne, wskazujące na aktywne zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu oraz negatywne – wskazujące na pogorszenie się lub utratę możliwości normalnego funkcjonowania i związanych z nimi dysfunkcji. Wśród symptomów pozytywnych wyróżnia się: halucynacje, zdezorganizowaną mowę, urojenia, zaburzone zachowanie. Symptomy negatywne: stępienie ekspresji emocjonalnej, alogia (zubożenie mowy), anhedonia (niemożność odczuwania przyjemności, doświadczania związków emocjonalnych), zaburzenia koncentracji, bierność, apatia.

Leczenie schizofrenii obejmuje zwykle: farmakoterapię, psychoterapię i socjoterapię. Najpopularniejszymi lekami stosowanymi w chorobie są neuroleptyki, wykazują one silne działanie uspakajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych. Leki te mogą jednak wykazywać niepożądane działania uboczne.

PAMIĘTAJby w razie wystąpienia niepokojących objawów natychmiast skorzystać z pomocy medycznej, którą uzyskać można dzwoniąc pod numer 999 lub 112.


Copyright by "P&B"